مطالب علمی مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی
عشق یعنی اشک توبه در قنوت ××خواندنش با نام غفار الذنوب××عشق یعنی چشمها هم در رکوع××شرمگین از نام ستار العیوب××عشق یعنی سر سجود و دل سجود××ذکر یارب یارب از عمق وجود

مقدمه:

 

از دیرباز بحث بهره وری متوجه جنبه های فناوری و اقتصادی مبتنی بر ورودی بوده است. این دیدگاه در محیط اجتماعی، فناوری و اقتصادی امروز که به سرعت در حال تغییر است بیش از پیش مورد سئوال و تردید قرار گرفته است.

بهره وری و توسعه اجتماعی دارای ارتباطی متقابل و پیچیده هستند که باید جهت هماهنگ سازی مجدد حرکت بهره وری به خوبی مورد بررسی قرار گیرد.

نگرانی روزافزون جامعه مدنی در خصوص کیفیت زندگی، حفاظت از محیط زیست، ‌محرومیت و بی کاری، بهداشت، آموزش،‌عدالت اجتماعی نیازمند تعبیر مجدد مفهوم اصلی بهره وری ست. بنابراین باید فراتر از ابعاد اقتصادی بهره وری رفته و توجه خود را به تاثیرات اجتماعی وعوامل تعیین کننده آن معطوف سازیم.


جهت دستیابی به بهره وری و رقابت بلندمدت لازم است سرمایه اجتماعی و انسانی تحت کنترل قرار گیرند. عدم تعادل و نابرابری به معزلی در اقتصاد بازار تبدیل شده است. این استنباط عمومی که وظیفه شرکتها سودرسانی به سهامداران است، احساس نارضایتی( ناآشکار) مردم را برانگیخته است.

 توجه بیش از پیش به توسعه پایدار، حاکمیت شرکتی، مسئولیتها و اخلاق اجتماعی، استانداردها و ممیزی اجتماعی و غیره نما یانگر تغییری مهم در الگوی رشد بهره وری می باشد. به معنای دیگر عدالت اجتماعی تنها یک مسئله اجتماعی نیست بلکه به طور بالقوه پیامدهایی جدی را برای حرکت بهره وری در سطوح ملی و شرکتی به دنبال دارد. شرایط اجتماعی همچون آموزش، دانش کامپیوتری، خدمات بهداشتی، زیربنا، نمودار جمعیتی، رفتارها و ارزشهای فرهنگی، نابرابری در بین افراد و اثربخشی سازمانها نیز بر میزان رشد بهره وری تأثیرگذار است.

برای دستیابی به هدف نهایی حرکت بهره وری که ارتقای کیفیت زندگی برای همگان می باشد، دیدگاهی جامع نسبت به بهره وری  لازم است که فراتر از عوامل اقتصادی  را در نظر بگیرد.

توجه به اثرات اجتماعی پیشرفتها و عوامل تعیین کننده آن که در بهره وری تأثیرگذار اند به شکلی مبرم مورد نیاز است و این خود نیازمند تعریف ساز و کاری جدید برای بهره وری است که به جای توجه صرف به استفاده از منابع، نوع و میزان تولید و قابلیت آن را با استفاده از منابع جهت ایجاد سازمانها و جوامعی سازنده و سالم در نظر بگیرد.

از 16 الی 18 دسامبر 2003، سمپوزیمی در خصوص ابعاد اجتماعی بهره وری توسط سازمان بهره وری آسیایی و شورای ملی بهره وری هند در دهلی نو برگزار گردید. شرکت کنندگان نمایندگانی از سازمانهای ملی بهره وری 14 کشور آسیایی بودند که متشکل از استادانی از کشور کانادا،‌ سازمان بین المللی کار و کشورسنگاپور و تعدادی از کارشناسان بهره وری هند و کارمندان شورای ملی بهره وری هند بودند.

هدف از این سمپوزیم از یک طرف بررسی تمامی مسائل عمده از طریق اسناد، مطالعات موردی کشورهای عضو و دیگر مناطق و بحثهایی با توجه به ارتباط بین پیشرفت اجتماعی و بهره وری و از طرف دیگر تأثیر عوامل تعیین کننده اجتماعی بهره وری بود. هدف این سمپوزیم تعیین اولویتهایی برای اقدامات بعدی بود. هدف از این گزارش تأکید بر نکات مطرح شده در این سمپوزیم وارائه پیشنهاداتی برای اقدامات بعدی می باشد.

2 ـ ‌مسائل و نتایج :

این سمپوزیم نشان دهنده نقطه عطف تاریخ سازمان بهره وری آسیایی می باشد. در این بحث و بررسی سه روزه به بعضی نکات کلیدی اشاره شد.

چرا باید به ابعاد اجتماعی بهره وری بپردازیم؟

الف) دلایل زیر جهت بررسی این جنبه از بهره وری ارائه شدند:

·         جهانی کردن و نتایج فوق العاده ناهنجاری که ناشی از مردمی نمودن اقتصاد می باشد مردم را نسبت به تعدیل تأثیر نظام سرمایه داری، حـسـاس نـموده اند. طبق سخنان آقـای Ohnishi  Yoshikuni، از دبیر خانهَAPO : با وجود اینکه نیروهای بازاری قطعاً نقشی مهم در ارتقای بهره وری ایفا می کنند می توانند منجر به نتایج ناعادلانه و غیر قابل قبولی شوند که در آن شخص برنده تمامی آنچه هست می برد. نتایج بازاری باید با در نظر گرفتن عدالت اجتماعی تعدیل شوند.

·         علت اهمیت بهره وری از بعد اجتماعی آنست که بهره وری حق انتخاب و رفاه افراد را افزایش می دهد. رشد بهره وری با عرضه کالای مصرفی بیشتر، خدمات عمومی بهتر، انتقال دارایی به قشر فقیر جهت کاهش فقر، ساعتهای کاری کمتر و ترکیبی از این چهار گزینه، درآمد خالص افراد را افزایش می دهد.

·         تشخیص عوامل اجتماعی بهره وری یعنی آموزش، بهداشت و مشارکت کاری - تجاری ، گامی مهم و رو به جلو در تحلیل عوامل کلی رشد بهره وری است.

·         همانگونه که آقای Andrew sharpe از مرکز مطالعات استاندارد اشاره نمود، هدف از بهبود بهره وری تنها درآمد بالا نیست بلکه رفاه اقتصادی بیشتر است. مرکز مطالعات استاندارد یک شاخص رفاه اقتصادی را بر اساس سطوح مصرف، موجودی سرمایه، کیفیت و امنیت ایجاد نموده است. واضح است که رشد بهره وری تأثیرات مثبتی بر روی تمامی چهار جزء این مقیاس رفاه اقتصادی دارد.

·         بنا بر تاکید آقای R.C.Monga از سازمان ملی بهره وری هند ، دیگر تنها تولید بیشتر کافی نیست. توزیع درآمد سالانه حاصل از دستاوردهای بهره وری به اندازه استفاده از خروجی اضافی مسئله اجتماعی مهمی می باشد.

ب) مسائل نظری به قرار ذیل بودند :

میبایست ایدة «triple bottom line» که ابعاد محیطی، اجتماعی و اقتصادی فعالیت اقتصادی را در بر دارد ، ارتقاء یابد. طبق اظهارات آقای R.C.Monga اشاره کردند، پذیرش چنین ایده ای میتواند شانس بقای شرکتی را افزایش دهد.

بنا بر تاکید Hing Ai Yun از دانشگاه ملی سنگاپور ، کشورهای آسیایی نباید رشد بهره وری را  تنها در هزینه خانوادگی و روابط اجتماعی افزایش دهند. دولتها برای حصول اطمینان از اینکه پیگیری دستاوردهای بهره وری منجر به کاهش کیفیت زندگی کارگران (کاهش کیفیت کلی زندگی) نمی شود، باید قدرت شبکه سازی اجتماعی و انتخاب انعطاف پذیر کاری را ارتقاء دهند. بنابراین هزینه اجتماعی دستاوردهای بهره وری باید در هر اقدام بهره وری در نظر گرفته شود.

بنا بر تاکید خانم Emily Sims از سازمان بین المللی کار ،‌حرکت بهره وری بیش از پیش در حال پی بردن به اهمیت سرمایه اجتماعی (یعنی «ساختارهای اجتماعی و شبکه هایی که مردم را قادر به پیگیری اهداف مشترک می کند») به عنوان عامل تعیین کننده رشد بهره وری میباشد.

سرمایه اجتماعی برمبنای اعتماد بنا شده است. این ساز و کارهای کلیدی جهت ایجاد اعتماد، ارتباط و همکاری می باشند.

گفتگوی اجتماعی وسیعتر بین کارگران و کارفرمایان در سطح شرکت و همچنین بخش و اجتماع می تواند سرمایه اجتماعی ایجاد نموده و رشد بهره وری را افزایش دهد.

میبایست عدالت اجتماعی بیشتر را (به جای تاَ کید بررشد بهره وری) باید به عنوان عاملی مثبت در بهره وری در نظر گرفت. افزایش درآمد برای افرادی که در پایین ترین سطح توزیع درآمد قراردارند، موجب دسترسی وسیع تر آنها به خدمات آموزشی و بهداشتی شده وبه این افراد سهم بیشتری را در اجتماع می دهد.

یکی از شرکت کنندگان به  نام حسن زیبایی فریمانی از ایران شواهد محکمی را ارائه نمود . این شواهد حاکی از آن بود که افزایش بهره وری درکشورش در طی سالهای 2001-1970 منجر به کاهش نابرابری درآمد وافزایش رفاه اجتماعی شده است.

بین توسعه اجتماعی وبهره روی رابطه ای دو طرفه برقرار است . رشد بهره وری منابعی را ایجاد می کند که می تواند سبب افزایش پیشرفت اجتماعی شود. در حالی که توسعه بیشتر اجتماعی در عوض شرایطی را برای بهره وری پیشرفته( جمعیت سالم وتحصیل کرده) ایجاد می کند که این خود در چرخه ای مفید به بهره وری باز می گردد.

 

 

 

3- راهکارهایی برای ارتقاء بهره وی

یک شرط لازم برای رشد بهره وری واقتصادی، حاکمیت مناسب سیاسی است. در طی چند دهه گذشته فساد وعدم ثبات در آفریقا منجر به عملکرد بسیار بد اقتصادی در این کشور شد. تعدادی از کشورهای آسیایی دولتهایی با کفایت وبا صداقت داشته اند ومتعاقباَ  از رشد بهره وری واقتصادی سریعی بهره مند شده اند.

ظرفیت دولت با حاکمیت مناسب در ارتباط است. در مطالعه موردی کره در خصوص اطلاع رسانی اهمیت ظرفیت دولت در فعالیتهای دسته جمعی منظم برای افزایش بهره وری به چشم میخورد. دولتهایی با قابلیت وبا کفایت دارای زیر بنای بنیادی هستند تا بتوانند هر زمان که ابزار ها وسیستمهایی در سطح جهانی معرفی شوند بهره وری را در کشورشان افزایش دهند . دولتهای ناکام موجب تخریب بیشتر ساختارهای اقتصادیشان می شوند.

 نقش بحرانی ساختارهای دولتی به خاطر نیازبه هماهنگ سازی تعلیم وتربیت جهت بر طرف نمودن نیازهای اقتصادی مبتنی بر دانش از اهمیت بیشتری برخوردار شده است.  حتی اگر سود سرمایه گذاری در آموزش برای افراد قابل ملاحظه باشد، اگر دستگاه دولتی دسترسی کافی وجمعی را به آموزش فراهم نیاورد بهره مندی از این سود میسر نمی باشد. در مقایسه بین مالزی با سنگاپور وجمهوری چین، علیرغم اینکه مالزی سود بیشتری را نسبت به دو کشور دیگر به افراد  می دهد ، کمبود کارگران ماهر در این کشور بسیار بحرانی است. در مقایسه با افزایش 8 و6 در صدی افزایش درآمد حاصل از هر یک سال تحصیلی اضافی درسنگاپور وجمهوری چین، این موضوع در مالزی منجر به 15 الی 16 در صدی افزایش درآمد می شود.

برعکس آن نیز صادق است هرچه اقتصاد جهانی تروتوسعه یافته تر باشد، برای بدست آوردن موقعیت اقتصادی جهانی بهتر، یک دستگاه دولتی با کفایت تری مورد نیاز است.

چون احتمال مهاجرت قشر متخصص جمعیت دولتهای ناکام بیشتر است ، این شرایط تنها وضعیت این دولتها را وخیم تر می کند.

دولتهای باکفایت سازمان یافته هستند وقادر به استفاده از نیروی ماهر مهاجر از دولتهای ناکام به عنوان ابزارهای ضروری بهره وری برای جهش در کمترین زمان ممکن دررقابت با اقتصاد سرمایه گزاری پشرفته غرب می باشند.

- مطالعه موردی فراهم آمده در گزارش سازمان بین المللی کار SAVOT (گزارش سومین کارگاه SAVPOT در سال 2002 در سریلانکا )  نشان می دهد که چطور بحثها وگفتگو ها می توانند برای شرکت وکارکنان آن سود آور باشند. با این حال، این داستانهای موفقیت آمیز نمایانگر آنند که چگونه گفتگوی اجتماعی می تواند در ارتقاء تولید مؤثر باشد.  سازمانهای غیر دولتی با طبیعت کوچک مقیاسشان تنها می توانند در بعدی محدود مفید واقع شوند. سازمانهای دولتی که برای سیستم مشارکتی مدیریت تلاش می کنند در اقدامات گروهی مؤثرترند.

یک سخنگو با استفاده از مثال هند نشان داد که چگونه دولتها و سازمانهای غیر دولتی  میتوانند دسترسی به دستاورد های فناوری اطلاعات ( ابزاری بنیادی در پیشبرد بهره وری) را تسهیل کنند.

از آنجائیکه کشورهای آسیای جنوبی هنوز روستایی هستند، منافع توصیف شده مربوط به بخش روستایی برای آنها از جذابیت خاصی برخوردار بودند. فناوری اطلاعات می تواند بازده اقتصاد روستایی را افزایش دهد. نمونه های آن تولید نیشکر، مدیریت لبنیات وماهیگیری بودند.

دیگر اظهار نظرات به قرار زیر بوده اند:

1-                        از ابزار های جایگزین استفاده کنید. از آنجائیکه حدود 10 درصد از ظرفیت رایانه های شخصی استفاده می شود، وسایل ارزانتر دیگری باید به بازار معرفی شوند به عنوان مثال تلفن های همراه

2-                        میزان دانش افراد را افزایش دهید

3-                        مالیات بر رایانه های شخصی جدید را کاهش دهید( 40 در صد)

 

شرکت کنندگان نسبت به نمونه های عملی نحوه گسترش فناوری اطلاعات اظهار علاقمندی کردند.مجموعه ای از مثالهای عینی در خصوص نحوه بر طرف نمودن اختلاف در فناوری اطلاعات خصوصا مثالهایی که ارزان هستند و سریع انجام می شوند بسیار سودمند بودند.

 VINNIE MEHTA از انجمن تکنولوژی اطلاعات هندبه نقش کلیدی زبان در اشاعه فناوری اطلاعات اشاره کرد. وی گفت هند 19 زبان رسمی دارد و تنها حدود 5 درصد از جمعیت آن قادر به تعامل به زبان انگلیسی هستند. در مقایسه با هند، چین تنها یک زبان دارد که بیشتر جمعیتش از آن زبان استفاده می کند و این موضوع به چین اجازه داده تا مبنای سیستمهای اطلاعاتیش را بر یک زبان ملی قرار دهد در حالی که هندی ها برای استفاده از انواع فناوری اطلاعات مجبور به یادگیری زبان انگلیسی هستند. این موضوع منجر به انتشار گستر ده تر فناوری اطلاعات در چین نسبت به هند شده است.

مسئله مهمی که حرکت بهره وری با آن رو بروست آنست که برای ارتقای بهره وری باید به کدام سطح در یک شرکت توجه نمود. R.C. MONGA  تصریح کرد که چون مدیریت ارشد حوزه ایست که تصمیم گیریها در آنجا صورت می گیرد، توجهات باید به آن حوزه معطوف شوند.

دو سخنگو نقش مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت (CSR) را در بخشهای دولتی و خصوصی هند مورد بحث و بررسی قرار دادند. گر چه در ارائه گزارشات به صراحت به ارتباط بهره وری اشاره ای نشد اما می توان به موردی اشاره کرد که در آن CSR با ترویج نیروی کار شاداب و سالم منجر به رشد بهره وری می شود.

دیدگاههای مختلف در خصوص اتحادیه های تجاری بر خاسته از همین بحث بود . بعضی ها اعتقاد داشتند که اتحادیه ها تاکید زیادی بر حقوقشان دارندو توجه کافی به مسئولیتهاشان ندارند.بقیه شرکت کنندگان اعتقاد داشتند که سازمانها ی حقوق کارگران و اتحادیه ها نقش مهمی را در حمایت از کارگران محروم و تعدیل قدرت کارفر مایی ایفا می کنند. به این موضوع نیز اشاره شد که اختلاف عمده ای در رفتار اتحادیه تجاری در بین کشورهای آسیایی وجود دارد و موضع گیری اتحادیه ها در قبال مسائل بهره وری ، تشخیص اهمیت این مسائل و پذیرش مشتاقانه این مفهوم بسیار متفاوت است.

4- اظهار نظرات

الف  ) اظهار نظرات جمعی

این سمپوزیوم حداقل به خاطر گوناگونی روشها در موضوع بسیار جالب بود .ترکیب جالبی از تحلیل تجربی، ابزارهای مدیریت و جامعه شناسی وجود داشت که نشان میداد هر شرکت کننده روشی برای ارائه داشت.با این حال احساس میشد که بسیاری از شر کت کنندگان به دلیل رویکرد بی سر انجام این سمپوزیوم مقدماتی نمیدانستند که برای پیگیری چه کاری را باید انجام دهند. شاید انتخاب یک مسئله عینی در ارتباط با یک سازمان ملی بهره وری معین و کاوش تفصیلی ابعاد اجتماعی آن  فعالیت تکمیلی مناسبی بود.

برخی مسائل که در گزارشات کشوری و سخنرانی شرکت کنندگان مطرح بود شامل موارد ذیل بود:

تبعیض جنسی، خصوصی سازی ، روابط مدیریت و کارمند ،CSR ، محرومیت زدایی و مدیریت مسئول در قبال زنجیره عرضه کالا.

ب)   پروژه های خاص جهت بررسی

سازمان بهره وری آسیایی می تواند پروژه های زیر را بر اساس ایده های برخاسته از این سمپوزیوم  مورد بررسی قرار دهد.این اقدام میتواند با تسهیم و گردش مطالعا ت در  خصوص یک یا چند موضوع ذکر شده فوق مشارکت بیشتر را در بین سازمانهای ملی بهره وری تشویق نماید.سازمان بین المللی کار می تواند با استفاده از استاندارد های بین المللی کار  و گفتگوی اجتماعی در تحقیقات مربوط به ترویج کار شایسته که در دستور کارش قرار دارد سهیم باشد.

 

، کتاب "موفقیت شرکتی از طریق مردم" مرجعی موجود است ( به انگلیسی، تایلندی و ژاپنی) که برای توضیح نحوه استفاده از استانداردهای بین المللی  کار برای بهبود بهره وری از مطالعات موردی استفاده میکند.

واحد های درسی در خصوص ارتقای بهره وری از طریق روابط بهتر مدیریتی- کاری بهتربر اساس استانداردهای بین المللی کار و گفتگوی اجتماعی در سازمان بین المللی کار موجود می باشد و مورد استقبال سازمانهای ملی بهره وری و سازمان بهره وری آسیایی قرار گرفته اند. همکار خانم Emily Sim ، آقای Rogovsky، مشغول پروژه ای در خصوص تغییر ساختار حساس شرکتها از نظر اجتماعی می باشد که ممکن است برای شرکت کنندگان جالب باشد.

میتوان پروژه ای تحقیقاتی بر عهده گرفت که نقش سرمایه اجتماعی در سطح اجتماع و شرکت را در توجیه تفاوت در بهره وری در بین شرکتها و جوامع را مورد بررسی قرار داده وجهت ایجاد سرمایه اجتماعی در سطوح اجتماعی و شرکتی اقدام به توسعه سیاستها و بر نامه هایی نماید. میتوان  مطالعات موردی را در خصوص کارگران و شرکتهای الگو که به طور مشترک سرمایه اجتماعی را ایجاد کرده اند و متعاقبا موجب عملکرد بهتر بهره وری می شوند.

 

پروژه ای تحقیقاتی که ارتباط بین روند و تغییرات بهره وری را در جنبه های مختلف رفاه اقتصادی در یک یا چند کشور آسیایی و بازخور توسعه و پیشرفت افزیش یافته اجتماعی  آن در بهره وری را به اثبات برساند میتواند مفید واقع شود. یک نمونه از آن گزارشی کشوری در خصوص ایران بود که تاثیر بهره وری را در توزیع درآمد و رفاه اجتماعی در کشور را مورد ارزیابی قرار می داد.

توسعه شاخصهایی مورد اعتماد  جهت اعمال مقایسه در سطح بین المللی که کشورها را در حوزه های بهره وری و توسعه اجتماعی مجاز به ارزیابی عملکرد ملیشان می نماید ، امری مهم می باشد.

برای گرد هم آوردن افراد متخصص و غیر متخصص برای آموزش افراد در استفاده از این شاخصها ، نشستی تخصصی  را میتوان برگزار کرد.

می توان پروژه ای تحقیقاتی در خصوص تاثیر انواع مختلف روشهای کاری بر رشد بهره وری و روابط خانوادگی و اجتماعی در یک یا چند کشور آسیایی  را آغاز نمود.

 

میتوان تحقیقاتی را بر عهده گرفت که روش و رفتار اتحادیه های تجاری در قبال مسائل بهره وری در کشورهای مختلف آسیایی را تحلیل نموده و به اثبات برساند، عوامل مختلف در روش های مختلف اتخاذ شده را نمایان کند، حرکت و رشد بهره وری را مورد بحث و بررسی قرار دهد ، درسهای آموخته شده را منعکس نماید.

5- نتایج

 از آنجائیکه عوامل تعیین کننده اجتماعی تاثیری مهم بر رشد بهره وری و متعاقبا رفاه اقتصادی- اجتماعی کشور دارند ، تمامی شرکت کنندگان و استادان در خصوص شناخت بیشتر این عوامل تعیین کننده  اتفاق نظر داشتند. شرکت کنندگان به این توافق رسیدند که  این نشست به اهداف خود که همان ایجاد انگیزه برای تبادل بیشتر تجربیات و دانش در میان شرکت کنندگان و کشور های شرکت کننده عضو سازمان بهره وری آسیایی در خصوص ارتباط بین ارتقای بهره وری و توسعه اجتماعی جهت هماهنگ سازی مجدد حرکت بهره وری است-  دست یافته است.

[ پنجشنبه ۱٠ تیر ۱۳۸٩ ] [ ۱:٥٧ ‎ب.ظ ] [ رحیم کریمی ]
درباره وبلاگ

در باره مطالب وبلاگ : اکثر مقالات این وبلاگ از مطالب جمع آوری شده سایرسایتهای مرتبط جهت دسترسی آسان رشته های مدیریت می باشد و قبلاَ از نویسندگانی که مقالاتشان در این بلاگ قرار گرفته پوزش می طلبم و خواهشمندم در صورت امکان مشخصاتشان را جهت درج در ذیل مقاله خودشان برایم ارسال نمایند تواناییهای من: 1.مطالعات و بررسی بازار 2.محاسبه ‌وتدوین‌سیاست‌قیمت‌گذاری 3.برنامه ریزی فروش 4.تهیه بودجه عملیاتی 5.تهیه برنامه استراتژیک 6.طراحی سیستم اطلاعاتی 7.تهیهOPCپروسه‌تولیدوبالانس‌خط
امکانات وب
اخبار اقتصادي اخبار سياسي اخبار ورزشي





Powered by WebGozar






پرشین تحلیل