مطالب علمی مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی
عشق یعنی اشک توبه در قنوت ××خواندنش با نام غفار الذنوب××عشق یعنی چشمها هم در رکوع××شرمگین از نام ستار العیوب××عشق یعنی سر سجود و دل سجود××ذکر یارب یارب از عمق وجود

تعریف بیمه:

ماده یک قانون بیمه مصوب 1316مقرر می دارد:

" بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می کند در ازاء پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر، در صورت وقوع یا بروز حادثه،خسارت وارد بر او را جبران نموده یا وجه معینی را بپردازد.متعهد را بیمه گر، طرف تعهد را بیمه گذار، وجهی را که بیمه گذار به بیمه گر می پردازد حق بیمه، و آنچه را که بیمه می شود موضوع بیمه می نامند."

تعریف فوق صرفاً به عناصر تشکیل دهنده عقد بیمه پرداخته است و در آن توجهی به مکانیسم فنی این عقد نشده است. لذا در تعریفی جامع از بیمه می توان گفت که "بیمه عملیاتی است که در آن بیمه گر افرادی را که در معرض حادثه و ریسک خاصی قرار دارند، سازماندهی می کند و از محل مبالغی که از جمع حق بیمه های دریافتی فراهم شده از بیمه گذارانی که این حادثه عملاً برای آنها تحقق می یابد رفع خسارت می نماید."


عناصر تشکیل دهنده عقد بیمه

عناصر اساسی عقد بیمه، ریسک، حق بیمه و وقوع حادثه می باشد.

الف) ریسک: ریسک مفهومی است که در معانی مختلف به کار گرفته می شود، اهم آنها عبارتند از:

 ریسک مورد توجه بیمه: احتمال وقوع یک حادثه

 ریسک به عنوان خسارت: بدین معنا که در صورتی که حادثه ای رخ داده باشد ولی وقوع خسارت ناشی از آن مشکوک و احتمالی باشد، به علت وجود عنصر تردید، اخذ پوشش بیمه ممکن است.

 ریسک به عنوان موضوع عقد بیمه: ریسک در این معنا به خطر تحقق حادثه اشاره دارد که می تواند شامل حاثه پوشش داده شده، فعالیت پوشش داده شده و یا خسارت موضوع پوشش باشد

ب) حق بیمه:حق بیمه تعهدی است که در ازای خدمات و پوشش های بیمه ای توسط بیمه گذار پرداخت می گردد. در مورد ضمانت اجرای عدم پرداخت حق بیمه به علت سکوت قوانین بیمه باید به اصول کلی مقرر در قانون مدنی رجوع کرد.

ج) وقوع حادثه برای موضوع بیمه: در پی وقوع حادثه وظایفی برای بیمه گذار و تعهداتی برای بیمه گر ایجاد می گردد. بیمه گذار پیش از هر چیز مکلف است اقدامات لازم را جهت جلوگیری از توسعه و افزایش خسارت اتخاذ نماید ،سپس وقوع حادثه خسارت بار را به بیمه گر اعلام نماید که در این مورد عدم اعلام به موقع موجب منتفی شدن تعهد بیمه گر به پرداخت و جبران خسارت خواهد بود(ماده 15 قانون بیمه). علاوه بر این، شرایط مندرج قراردادهای بیمه نیز می تواند وظایف دیگری را برای بیمه گذار تعیین نمایند.

مهم ترین وظیفه بیمه گر در صورت وقوع حادثه مورد بیمه پرداخت تضمینی است که برابر عقد بیمه بر عهده گرفته است. علاوه بر این ممکن است که در عقد بیمه تعهدات خاصی از نوع تعهد به فعل خاص نیز برای بیمه گر در نظر گرفته شده باشد.

تاریخچه بیمه:

بیمه در قرون وسطی، حدود سال 1498 میلادی ،در یکی از قهوه خانه ای معروف لندن به نام لویدز به وجود آمد،اگرچه پیش از آن نیز قراردادهایی وجود داشته اند که می توان آنها را در زمره اشکال ابتدایی بیمه دانست.

در کشور ما بیمه به شکل امروزی آن در سال 1269 هجری شمسی مطرح گردید.در این سال مذاکراتی بین دولت ایران و سفارت روس بعمل آمد که به دنبال آن امتیاز فعالیت انحصاری در زمینه بیمه و حمل و نقل برای مدت 75 سال به یک تبعه روس بنام لازارپلیاکف واگذار شد. از آنجا که نامبرده ظرف مهلت مقرر قادر به تأسیس شرکت بیمه مورد نظر نگردید، امتیاز مذکور از وی سلب شد. در سال 1289 هجری شمسی دو شرکت بیمه روسی به نامهای نادژدا و کافکازمرکوری اقدام به تأسیس نمایندگی بیمه در ایران نمودند. اما، سال ۱۳۱۰ خورشیدی سرآغازی جدی برای فعالیت ایران در زمینهٔ بیمه قلمداد می شود. در این سال قانون و نظامنامهٔ ثبت شرکت‌ها در ایران به تصویب رسید و متعاقبا بسیارى از شرکت‌هاى بیمهٔ خارجى به تأسیس شعبه یا نمایندگى دراقدام کردند..گسترش فعالیت شرکت‌هاى بیمهٔ خارجی، مسئولان کشور را متوجه ضرورت تأسیس یک شرکت بیمهٔ ایرانى کرد.دولت در شانزدهم شهریور ۱۳۱۴ شرکت سهامى بیمهٔ ایران را با سرمایهٔ ۲۰ میلیون ریال تأسیس نمود. فعالیت رسمى شرکت سهامى بیمهٔ ایران از اواسط آبان ماه همان سال آغاز شد. تأسیس شرکت سهامى بیمهٔ ایران را می توان نقطهٔ عطفى در تاریخ فعالیت بیمه‌اى کشور به حساب آورد زیرا از آن پس دولت با در اختیار داشتن تشکیلات اجرائى مناسب، موفق به کنترل بازار و نظارت بر فعالیت مؤسسات بیمهٔ خارجى شد. دو سال پس از تأسیس شرکت سهامى بیمه ایران، در سال ۱۳۱۶، ”قانون بیمه“ در ۳۶ ماده تدوین شد و به تصویب مجلس شوراى ملى رسید. پیش از قانون 1316 قانون منسجم و جامعی در این حوزه وجود نداشت .این قانون که اساس روابط بیمه گر و بیمه گذار را ترسیم می نمود توانست تا حدی خلاء های قانونی این عرصه را پر کند. پس از آن نیز مقررات دیگرى در جهت کنترل و نظارت بر فعالیت مؤسسات بیمه از طریق الزام آنها به واگذارى ۲۵ درصد بیمه‌نامه‌هاى صادره به‌صورت اتکائى اجبارى به شرکت سهامى بیمهٔ ایران وضع شد؛ در این رهگذر، الزام به بیمه‌کردن کالاهاى وارداتى و صادراتى و اموال موجود در ایران و ایرانیان مقیم خارج از کشور نزد یکى از مؤسسات بیمه که در ایران به ثبت رسیده‌اند، بر استحکام شرکت‌هاى بیمه افزود.

دومین قانون در این عرصه، قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در برابر شخص ثالث مصوب 1347/9/26 و آئین نامه اجرایی آن می باشد.

در حال حاضر 5 شرکت دولتی بیمه ایران، آسیا، البرز، دانا و بیمه معلم (صادرات و سرمایه‌گذاری) و شرکت‌های خصوصی بیمه ملت، توسعه،کارآفرین، پارسیان، سینا، رازی، امید، نوین، پاسارگاد، اتکایی امین،دی و حافظ در زمینه بیمه فعالیت دارند.

شرایط عقد بیمه:

شرایط عمومی:

ماده 190 قانون مدنی رعایت 4 شرط را لازمه صحت کلیه قرارداد ها می داند که در خصوص عقد بیمه نیز لازم الاجرا میباشد:

قصد طرفین و رضای آن ها،اهلیت ،موضوع معین که مورد معامله باشد،مشروعیت جهت معامله

علاوه بر موارد فوق وجود نفع عقلایی نیز شرط صحت عقد بیمه میباشد. بدین معنا که تنها افرادی می توانند ذینفع قرارداد بیمه قرار گیرند که دارای نفع بیمه ای باشند. منظور از نفع بیمه ای آن است که نفع شخص در آن باشد که حادثه موضوع بیمه تحقق نیابد و در صورت تحقق حادثه ضرری متوجه او شود.

شرایط خصوصی:‌

در قرارداد های بیمه سه نوع شرط وجود دارد:

- شرایط عمومی: شرایطی‌ است‌ که‌ برای‌ تمام‌ بیمه گذاران‌ یک‌ رشته ‌یکسان‌ است‌ و در پشت‌ بیمه‌ نامه‌ چاپ‌ می‌شود.

- شرایط خصوصی‌: مخصوص‌ یک بیمه گذار معین‌ است‌ و مواردی چون مشخصات‌ بیمه گذار، موضوع‌ بیمه‌، حق‌ بیمه‌، خطرهای ‌بیمه ‌شده‌، مدت‌ قرارداد (شروع‌ و خاتمه‌) و میزان ‌تعهد بیمه گر در آن‌ قید می‌شود.

- شرایط ویژه‌: این شرایط اختصاص به ‌موارد خاصی‌ دارد‌ که‌ بین‌ بیمه گر و بیمه گذار توافق‌ می‌شود (مانند بیمه‌ بودن‌ یکی‌ از خطرهای‌ استثناشده)

اوصاف عقد بیمه:

- بیمه عقدی رضایی می باشد که به محض ایجاب و قبول منعقد می شود و مقررات مربوط به کتبی بودن عقد مندرج در ماده 2 قانون بیمه تنها وسیله ای برای تسهیل اثبات انعقاد و شرایط عقد محسوب می گردد

‌- بیمه عقدی لازم می باشد بدین معنا که هیچیک از طرفین عقد حق فسخ آن را ندارند، مگر در موارد معین. در این میان به نظر می رسد که قرارداد بیمه عمر استثنایی بر سایر عقود بیمه باشد چرا که این عقد جنبه سرمایه گذاری دارد و افراد مکلف نیستند به پس انداز و سرمایه گذاری خود ادامه دهند. جایز بودن این بیمه صرفا از جانب بیمه گذار می باشد و بیمه گر حق توقف عقد و امتناع از انجام تعهدات قراردادی را ندارد و عقد از جانب وی لازم می باشد.

‌- بیمه عقدی معوض می باشد بدین نحو که هر یک از طرفین عقد بیمه تعهداتی را در قبال تعهدات طرف دیگر می پذیرند. بر این اساس آثاری چون رهایی بیمه گر از تعهدات در صورت اعلام خلاف واقع ریسک توسط بیمه گذار، عدم اعلام به موقع وقوع حادثه و عدم پرداخت حق بیمه نشات گرفته از این طبیعت عقد بیمه می باشند. تنها استثنای این مورد بیمه عمر می باشد که بیشتر طبیعت سرمایه گذاری دارد و بیمه گذار می تواند هر زمان که مایل باشد به سرمایه گذاری خود پایان دهد.

- بیمه عقدی غیر مجانی می باشد که هر یک از طرفها به دنبال کسب منفعت خود می باشند.

- بیمه عقدی استمراری است که روابط حقوقی را برای مدتی معین بین طرفین ایجاد می نماید و آثار آن در طول زمانت داوم می یابد.

- بیمه عقدی اتفاقی است. جنبه اتفاقی بودن ریسک موضوع بیمه اساس اعتبار عقد بیمه را تشکیل می دهد و لذا اگر ریسک قبل از انعقاد عقد بیمه محقق شده باشد از موجبات بطلان عقد خواهد بود

بیمه عقدی مبتنی بر حسن نیت می باشد بدین معنا که بر خلاف سایر عقود، در بیمه حسن نیت یکی از عناصر اصلی اعتبار قرارداد می باشد. چرا که بیمه گر به اعلام بیمه گذار اعتماد کرده و آن را اساس محاسبات حق بیمه قرار می دهد و در صورت اثبات خلاف واقع بودن، ضمانت اجراهای سنگینی اعمال می گردد.

بیمه عقدی الحاقی(تحمیلی) است چرا که قرارداد بیمه از پیش توسط بیمه گر تهیه شده است و بیمه گذار با تکمیل شرایط اختصاصی فرم، به آن ملحق می شود.

اصول بیمه:

قوانینی که بیمه بر آن استوار است را اصول بیمه می نامند.اصول مزبور عبارتند از:

 الف- اصل (حد اعلای) حسن نیت: همان گونه که پیش تر نیز آمد حسن نیت از جمله اصول بنیادین بیمه می باشد که در رعایت آن در تمامی بیمه ها ضروری است. از این رو قانون بیمه (در جهت اجرای اصل حسن نیت) وظایفی به شرح ذیل برای طرفین قرارداد در نظر گرفته است:

 

    ب- اصل غرامت یا اصل زیان: به موجب اصل غرامت، بیمه نباید هرگز به صورت منبع استفاده برای بیمه گذار درآید.بیمه‌ گر متعهد جبران خسارت و رفع بی ‌تعادلی است که در پی حادثه برای مورد بیمه در وضع مالی بیمه گذار پدیدار می‌شود. بنابراین، جبران خسارت نباید بیمه گذار را در وضعی مساعدتر از قبل از وقوع حادثه قرار دهد.در بیمه های خسارت، بیمه گذار برای دریافت خسارت باید:

اولاً، ثابت کند که حادثه مورد بیمه اتفاق افتاده است.

ثانیاً، ثابت کند که حادثه موضوع بیمه برای وی ایجاد خسارت کرده است.

ثالثاً، بیمه‌گذار باید ثابت کند که بین وقوع حادثه و خسارت وارده رابطه علیت وجود داشته و خسارت، معلول حادثه موضوع بیمه بوده است.

رابعاً، بیمه‌گذار باید موجودیت و ارزش مورد بیمه را در لحظه حادثه اثبات کند .

این اصل در بیمه های اموال و مسئولیت مدنی کاربرد دارد.

ج-اصل نفع بیمه‌پذیر: در بیمه های غرامتی براساس نفع بیمه پذیر، تصور این است که بیمه شده یا استفاده ‌کننده علاقه ‌مند است که خطر بیمه شده بروز نکند. در واقع نفع بیمه ‌شده در عدم وقوع حادثه موضوع  تعهد بیمه گر است. بیمه گذار برای اثبات خسارت خود باید ثابت کند که با از بین رفتن اموال یا کالای مورد بیمه دچار خسارت و زیان شده و برای اثبات این امر وی باید در خصوص مورد بیمه نفع بیمه پذیر داشته باشد

د-اصل جانشینی (حق رجوع بیمه‌گر به مسئول خسارت): در بسیاری از موارد، خسارت وارده بر اثر غفلت، کوتاهی و قصور اشخاص به وجود می‌آید. معمولاً بیمه گذاران تمایل ندارند که از دریافت خسارت خود از بیمه‌گر صرف نظر و به مسئول حادثه رجوع کنند. بدین لحاظ، در قراردادهای بیمه بین طرفین توافق می‌شود که در چنین مواردی بیمه گر خسارت وارده را بپردازد و از حق بیمه گذار نسبت به رجوع به مسئول خسارت استفاده کند. بنابراین، با پرداخت خسارت حق رجوع به بیمه‌ گر منتقل می‌شود و بیمه گر می‌تواند اقدام های قضایی لازم را به عمل آورد. باید به این نکته توجه شود که اگر بیمه گذار قبل از دریافت خسارت از بیمه‌گر خسارت را از مقصر حادثه دریافت کند بیمه گر از پرداخت خسارت مبری میشود. ماده‌ 30 قانون بیمه ایران به شرح زیر اشاره به اصل جانشینی دارد:

" بیمه گر در حدودی که خسارت وارده را قبول یا پرداخت می‌کند، در مقابل اشخاصی که مسئول وقوع حادثه یا خسارات هستند قائم‌ مقام بیمه گذار خواهد بود و اگر بیمه گذار اقدامی کند که منافی با حق مزبور باشد در مقابل بیمه گر مسئول شناخته می‌شود."

 ه- اصل تعدد بیمه : تعدد بیمه عبارت است از اینکه برای بیمه یک شیء چند قرارداد بیمه وجود داشته باشد. تعدد بیمه لزوماً موجب بطلان قراردادهای بیمه نیست. ممکن است همه قراردادها معتبر باشد. در صورتی‌که سه شرط زیر وجود داشته باشد، تعدد بیمه می‌تواند برخلاف اصل غرامت باشد:

- جمع مبالغ بیمه شده از ارزش واقعی شیء بیمه شده تجاوز کند.

- منتفع از همه بیمه نامه ها یک شخص باشد.

- خطرهای بیمه شده در همه بیمه نامه ها یکسان باشد.

و-اصل داوریهر گونه اختلاف بین بیمه گر و بیمه گذار، ترجیحاً در مرحله نخست از طریق توافق و سازش انجام می‌گیرد. اگر اختلاف و عدم توافق طرفین در شمول یا عدم شمول قرارداد یا میزان خسارت از طریق سازش امکان‌ پذیر نباشد موضوع به داوری ارجاع می‌گردد. شرایط داوری در شرایط بیمه نامه درج می‌شود.

ز-اصل علت نزدیک:  بیمه گذار برای دریافت خسارت از بیمه گر باید نشان دهد که بین وقوع حادثه و خسارت وارد شده رابطه علت و معلولی نزدیک و مستقیم وجود دارد. علت نزدیک خسارت وارده باید حادثه بیمه شده باشد تا بیمه گر آن را بپردازد. خسارت وارده ممکن است ناشی از مجموعه علت های به هم پیوسته باشد که هر یک در پی دیگری و از نتیجه آن ناشی شود. امکان دارد این پیوستگی را علتی مستقل و بی‌ارتباط با دلایل پیش‌گفته، از هم بگسلد.

ح-اصل اتکاییاز اصول اولیه بیمه در کلیه رشته ها این است که ریسک بیمه شده تا جایی که ممکن است در سطح وسیعی پخش شود. بیمه اتکایی شیوه اجرای این اصل است. بیمه اتکایی نظامی است که بیمه گر صادرکننده بیمه نامه را قادر می‌سازد که با توجه به سرمایه و ذخایر خود بخشی از ریسک های صادره را به حساب خود نگه دارد و مازاد را بین بیمه گران اتکایی مختلف تقسیم کند. به بیان دیگر، بیمه اتکایی را می‌توان توزیع جهانی ریسک نامید. در نظام بیمه اتکایی شرکتی که بخشی از بیمه نامه های صادره‌ خود را به بیمه گر اتکایی واگذار می‌کند "شرکت واگذارنده" نامیده می‌شود. قرارداد اتکایی که بیمه گر واگذارنده با بیمه گر اتکایی منعقد می‌کند قرارداد مستقلی است که هیچ ارتباطی با قرارداد بیمه بین بیمه گر واگذارنده با بیمه گذار ندارد..

انواع قراردادهای بیمه:

انواع قرارداد های بیمه عبارتند از: بیمه خسارت، بیمه اعتباری، بیمه اتکایی، بیمه مهندسی، بیمه انرژی

 الف- بیمه خسارت:

بیمه خسارت شامل دو زیر گروه بیمه اموال و بیمه مسئولیت می باشد :

1 -بیمه اموال:

  •     بیمه باربری:  باربری کالا پوششی است که بیمه گر در قبال دریافت حق بیمه از بیمه گذار، تامین و جبران زیان هایی که در جریان حمل و نقل کالا از مبدا تا مقصد واقع می گردد را تضمین می نماید. بیمه های باربری را به چهار نوع زیر تقسیم میکنند:

- باربری داخلی: به حمل و نقلی گفته می شود که در داخل مرزهای ایران انجام می گیرد.

- باربری صادراتی: به حمل و نقلی گفته می شود که از ایران به یک کشور دیگر انجام گیرد

- باربری وارداتی:  به حمل و نقلی گفته می شود که از یک کشور خارجی به ایران انجام گیرد

- ترانزیت: به حمل و نقلی گفته می شود که بین ایران و یک کشور دیگر به صورت رفت و برگشت انجام گیرد .در واقع ترانزیت یک نوع باربری صادراتی-وارداتی می باشد.

  • بیمه آتش سوزیقرارداد بیمه آتش سوزی توافقی بین بیمه گذار و بیمه گر می باشد که بر اساس آن بیمه گر متعهد می گردد در قبال دریافت حق بیمه ، زیان وخسارت وارد به مورد بیمه اعم از اموال و دارایی های منقول و غیرمنقول را در صورت وقوع خطرات مورد پوشش در بیمه نامه آتش سوزی ، در حدود تعهدات خود و برای دوره زمانی معین جبران نماید .در بیمه آتش سوزی علاوه بر اموال که در مقابل خطر آتش سوزی و انفجار و صاعقه بیمه می شوند خسارت های وارده ناشی از آتش سوزی و همچنین هزینه های پیشگیری از توسعه آتش نیز قابل جبران می باشد. در این بیمه نامه خطرات در 2 قالب خطرات اصلی و تبعی تحت پوشش قرار می گیرند.

خطرات اصلی که در بیمه آتش سوزی تحت پوشش قرار می گیرد عبارتند از: صاعقه، انفجار و آتش سوزی؛

خطرات اضافی مورد پوشش: خطرات اضافی ، خطراتی هستند که به تبع خطرات اصلی بیمه می شوند. به عبارت دیگر خطرهای تبعی به طور مجزا و بدون وجود بیمه آتش سوزی بیمه نمی گردند، بلکه مورد بیمه ابتدا بایستی در مقابل آتش سوزی بیمه شود تا به تبع آن، تعهد خسارات وارد به مورد بیمه را ناشی از خطرات تبعی و اضافی تحت پوشش قرار داد . خطرات اضافی بیمه آتش سوزی عبارتند از : زلزله و آتشفشان ، سیل ، توفان ، سقوط هواپیما و هلی کوپتر ، ترکیدن لوله آب و ضایعات ناشی از آب باران و ذوب برف، دزدی با شکست حرز ، شکست شیشه ، آشوب و بلوا و اقدامات احتیاطی نیروهای نظامی و انتظامی ، انفجار ظروف تحت فشار صنعتی و بسیاری از خطرات دیگر که به درخواست بیمه گذار تحت پوشش قرار می گیرند.

  • بیمه اتومبیلبیمه اتومبیل جبران کننده خسارت های ناشی از حوادث رانندگی وارد به اتومبیل و سرنشینان آن و اشخاص ثالث می باشد.

2- بیمه مسئولیت:

در این بیمه بر خلاف سایر بیمه ها امری عینی و محدود مورد پوشش قرار نمی گیرد و تعیین شرایط آن بستگی به نظام حقوقی دارد. موضوع بیمه مسئولیت بدهی ناشی از مسئولیت مدنی بیمه گذار در مقابل ثالث است. بیمه مسئولیت انواعی متعدد دارد که عبارت است از

  • بیمه‌ مسئولیت‌ حرفه‌ای‌ پزشکانموضوع‌ این‌ بیمه‌، جبران‌خسارات بدنی وارد به بیماران که ناشی از مسئولیت‌ حرفه‌ای‌ پزشک‌ به علت قصور، خطا، اشتباه‌ یا غفلت‌ وی‌ در انجام‌ امور پزشکی‌ است‌، می باشد. شایان ذکر است که خسارات ناشی‌ از اعمال‌ انجام‌ شده‌ در مدت‌ بیمه‌ نامه‌ در صورت‌ احراز انتساب‌ مسئولیت آن‌ به‌ اعمال‌ مذکور، ظ‌رف‌ مدت‌ سه‌ سال‌ پس از تاریخ‌ انقضاء بیمه نامه نیز تحت‌ پوشش‌ می‌باشد، به شرط آنکه معالجه یا عمل جراحی در مدت اعتبار بیمه نامه صورت گرفته باشد.
  • بیمه‌ مسئولیت‌ مدنی‌ کارفرمایان‌ در قبال‌ کارکنان‌به موجب ماده 12 قانون مسئولیت مدنی کلیه‌ کارفرمایان‌ نسبت‌ به‌ جبران‌ خسارات‌ وارده‌ به‌ کارکنان‌ خود که‌ ناشی‌ از حوادث‌ حین‌ کار باشد و منجر به‌ صدمات‌ جسمی‌ و جانی‌ آنان شود ، مسئول‌ می باشند؛ مگر آن که محرز شود تمامی احتیاط هایی که اوضاع و احوال قضیه ایجاب می نموده به عمل آورده اند یا اگر احتیاط های مزبور را به عمل می آوردند باز هم جلوگیری از ورورد زیان مقدور نبوده است. هزینه های پزشکی، غرامت‌ فوت‌ و نقص‌ عضو ناشی‌ از حوادث‌ کار و جبران غرامت روزانه ایام بیکاری با بیمه‌ مسئولیت‌ مدنی‌ کارفرما در زمره خسارات قابل‌ جبران است‌. کلیه‌ کارکنان‌ شاغل‌ در محدوده‌ کارگاه‌ تحت‌ پوشش‌ این‌ بیمه‌ خواهند بود مگر آن که‌ ط‌بق‌ قانون‌ به‌ عنوان‌ کارگر ط‌رف‌ قرارداد کارفرما تلقی‌ نگردند.
  • بیمه‌ مسئولیت‌ مدنی‌ ناشی‌ از آتش‌ سوزی در قبال اشخاص ثالث: گسترش‌ دامنه‌ آتش‌ سوزی‌ و انفجار به در مجاورت‌ محل‌ وقوع‌ حادثه‌، سبب‌ ورود خسارات‌ مالی‌ و جانی‌ به‌ اشخاص‌ ثالث‌ می گردد که غرامت‌ وارده‌ به اشخاص ثالث در چارچوب‌ بیمه های‌ آتش‌ سوزی‌ قابل‌ پرداخت‌ نیست‌ ولیکن‌ بیمه‌ نامه‌ مسئولیت مدنی ناشی از آتش سوزی کلیه‌ زیان‌ های‌ ناشی‌ از خطراتی‌ همچون‌ آتش‌ سوزی‌، انفجار، ترکیدگی‌ لوله‌ های‌ آب‌ و ضایعات‌ آب‌ و به‌ اشخاص‌ ثالث‌ را جبران‌ خواهد نمود.
  • بیمه‌ مسئولیت مدنی‌ متصدیان‌ حمل‌ و نقل‌ داخلی‌(زمینی، هوایی): بر اساس‌ مقررات‌ و قوانین‌ حمل‌ و نقل، از زمان‌ تحویل کالا به موسسه حمل و نقل کننده در مبدا‌ تا زمان‌ تحویل دادن کالا به صاحب آن در مقصد، متصدیان مزبور در برابر صاحبان کالا مسئول می باشند. لذا در صورت ورود خسارت و احراز مسئولیت آنان بایستی خسارات مربوطه را جبران نمایند. عمده خطرات تحت پوشش این گونه بیمه نامه ها عبارتند از: آتش‌ سوزی‌، صاعقه‌، انفجار، تصادف‌ ، تصادم‌، واژگون شدن.
  • بیمه مسئولیت جامعبیمه نامه مزبور که برای پیمانکاران پروژه های ساختمانی و تاسیساتی ارائه می شود مسئولیت مدنی پیمانکار در اجرای پروژه به صورت جامع در برابر کارکنان و اشخاص ثالث را تحت پوشش بیمه ای قرار می دهد. تفاوت این بیمه نامه با بیمه نامه مسئولیت حرفه ای مهندسین در شخصیت و موقعیت کاری بیمه گذار است که در بیمه مسئولیت حرفه ای مهندسین، طراحان، حسابگرها و ناظرین، مسئولیت ساخت و اجرای پروژه را تحت پوشش قرار می دهد؛ ولی در این بیمه مسئولیت پیمانکاران در مقابل کارکنان و افراد ثالث تحت پوشش قرار می گیرد.
  • بیمه مسئولیت تولید کنندگان و فروشندگان محصول: براساس این طرح مسئولیت مدنی تولیدکنندگان و فروشندگان در دو بخش زیر تحت پوشش بیمه ای قرار می گیرد :

- خطرات تبعی ناشی از محصول؛

- تضمین کیفیت محصول در برابر مصرف کنندگان و اشخاص ثالث؛ در این بیمه چنانچه محصول کیفیت مورد انتظار در عرف مصرف را نداشته باشد یا بهره برداری از محصول مشکلات جانی و مالی برای سایر افراد ایجاد نماید، شرکت بیمه ضرر و زیان ناشی از آن را جبران خواهد نمود.

  • بیمه مسئولیت حرفه ای مهندسین طراح، محاسب و ناظر ساختمان: بیمه نامه مسئولیت حرفه ای مهندسین به منظور ایجاد تامین حرفه ای برای مهندسین طراح ، محاسب و ناظر ساختمان که در عضویت سازمان های نظام مهندسی استان ها ، دارای پروانه اشتغال از وزارت مسکن و شهرسازی و شماره امضاء شهرسازی از شهرداری می باشند تهیه و عرضه شده است .براساس این بیمه نامه مسئولیت حرفه ای اشخاص مزبور در رابطه با طراحی ، محاسبه و نظارت ساختمانی مطابق بیمه و مسئولیت ، قانون نظام مهندسی ساختمان و قانون شهرداری و آئین نامه های اجرایی مربوطه در برابر مالکین ساختمان ها ، اشخاص ثالث (شامل همسایگان ، عابرین و...) کارکنان اجرایی پروژه ساختمانی تحت پوشش بیمه ای قرار می گیرد.
  • بیمه مسئولیت مدنی مدیران مسئول فنی .کلینیک‌ها، درمانگاه‌ها و بیمارستان‌هاموضوع این بیمه مسئولیت مدنی مسئول فنی در خصوص جبران خسارات بدنی وارد به بیماران، ذی الحقوق آنها و سایر اشخاص ثالث می باشد. ادعاهای حقوقی علیه مراکز درمانی به علل عدم کارآیی، فقدان، نقائص در امکانات پزشکی، تجهیزات فنی، تاسیساتی، تغذیه نادرست در مدت معالجه، مداوا، جراحی و دوران بستری بیمار که منجر به خسارت بدنی بیماران و اشخاص ثالث (مراجعین ، عیادت کنندگان و...) گردد تحت پوشش این بیمه نامه می باشد.
  • بیمه پول: در این بیمه نامه پول اعم از پول نقد، اوراق بهادار بانکی، انواع چک، حواله های بانکی و چک های مسافرتی می باشد. پوشش این نوع بیمه تمام خطر و شامل موارد ذیل می باشد:

- پول در صندوق :در این نوع بیمه، پول ( اسکناس و مسکوکات، وجوه ارزی، چک پول و یا سایر وجوه رایج مملکتی)، موجود در صندوق و خزانه بانک ها، موسسات اعتباری و شرکت ها تا زمانی که در خزانه یا صندوق نگهداری می شود و در مقابل خطرات سرقت یا شکست قفل، آتش سوزی، انفجار و صاعقه تحت پوشش بیمه قرار می گیرد .

- بیمه پول وجوه در گردش :در این بیمه، تمامی وجوهات اشاره شده در بند وجوه در صندوق در زمان نقل و انتقال بیمه گذار از یک نقطه به نقاط دیگر در برابر خطر سرقت اعم از مسلحانه و همراه با جبر و عنف تحت پوشش بیمه قرار می گیرد

  بیمه مهندسی

بیمه های مهندسی از جمله رشته های مهم ونوین در بازار جهانی بیمه محسوب می شوند که با توجه به کاربردهای مختلف، از تنوع زیادی برخوردار می باشند. در این زمینه بیمه نامه های مختلفی صادر می گردد که اهم آن ها درحال حاضر به شرح ذیل می باشند :

  • بیمه تمام خطر پیمانکاران:

موضوع مورد بیمه : ارائه تامین های لازم و جامع به پیمانکاران در مورد امور موضوع قرارداد پیمانکاری واحدهای صنعتی، ساختمانی، ماشین های کارگاهی و همچنین جبران خسارت های جانی و مالی وارد به اشخاص ثالث بر اثر انجام و اجرای فعالیت های موضوع قرارداد پیمانکاری است.

پوشش بیمه ای ارائه شده در این بیمه نامه شامل هر گونه زیان یا خسارت فیزیکی ناگهانی و غیرقابل پیش بینی که در محل اجرای پروژه به اموال بیمه شده وارد آید، می باشد. به طور کلی خسارت های ناشی از وقوع حوادث زیر تحت پوشش است : سیل، طغیان آب، برف، باران، بهمن، آتشفشان، طوفان، زمین لرزه، نشست، لغزش زمین و صخره، سرقت با شکست حرز، اجرای ناصحیح کار، سهل انگاری، اعمال توام با سوءنیت و همچنین خسارت وارد به مصالح ساختمانی، ماشین آلات ساختمانی و لوازم و تجهیزات ساختمانی در حین حمل و نقل در محدوده اجرای پروژه، انبارداری، در طول مدت بیمه نامه، پیاده و سوار نمودن ماشین آلات

  •     بیمه تمام خطر نصب:

بیمه نامه تمام خطر نصب جنبه های مشترک متعددی با بیمه نامه تمام خطر مقاطعه کاری دارد. هدف اصلی این بیمه نامه ارائه تامین جامع و فراگیر در مقابل خطرات مرتبط با نصب ماشین آلات و تجهیزات و همچنین نصب هر گونه سازه با اسکلت فلزی می­باشد.

الف)حدود پوشش بیمه ای: خطرهای مشمول این بیمه نامه دامنه گسترده ای داشته و غالبا مشابه ریسک هایی هستند که در بیمه تمام خطر پیمانکاران برشمردیم.

  •    بیمه نامه ماشین آلات پیمانکاری:

 این نوع بیمه نامه مجموعه خطراتی که ماشین آلات ساختمانی را در طول مدت به کارگیری آن ها در اجرای پروژه های عمرانی و صنعتی تهدید می نماید تحت پوشش قرار می گیرد.

  • بیمه فساد کالا در انبار سردخانه:

این بیمه نامه خسارت های وارد به کلیه کالاهای قابل نگهداری در سردخانه ها ناشی از عدم رعایت مسائل فنی، نوسانات درجه برودت، نشست ناگهانی و پیش بینی نشده عوامل خنک کننده از مدار داخل سردخانه ، نوسانات برق سراسری ، تغییر در برودت هوای داخل و بطور کلی هر نوع اخلال در سیستم سرمایش را تحت پوشش قرار می دهد.

  • بیمه نامه شکست ماشین آلات:

در این بیمه نامه مالک یا دارنده ماشین ها و ابزارهای مکانیکی و الکتریکی خود را در برابر خطر شکست و خسارت ناشی از ارتکاب تقصیر و خطا و تاثیرات زیانبار عوامل طبیعی بیمه می کند.

  • بیمه نامه از دست دادن منافع ناشی از شکست ماشین آلات:

موضوع بیمه عدم النفع ناشی از شکست ماشین آلات عبارت است از تامین سود از دست رفته ناشی از وقفه در کار که در اثر حادثه قابل جبران تحت بیمه شکست ماشین آلات رخ داده باشد.

  • بیمه تجهیزات الکترونیکی:

این بیمه نامه خطرات وارد به انواع تجهیزات الکترونیکی مورد استفاده در کارگاه های صنعتی، صنایع، لوازم پزشکی و آزمایشگاهی، لوازم اداری، سیستم های هشدار دهنده، تجهیزات بیمارستانی، دستگاه های کنترلی، ‌تجهیزات مربوط به سینما و فیلمبرداری، دستگاه های تست مواد، تجهیزات گیرنده و فرستنده کامپیوتر و مانند آن ها را تحت پوشش قرار می دهد

 

  • بیمه سازه‌های تکمیل شده:

 این بیمه نامه خسارتهای وارد به انواع سازه های احداث شده را در زمان بهره برداری تحت پوشش قرار می دهد. از آنجائی که بیمه سازه های تکمیل شده از نوع خطرات معین می باشد لذا خسارت های ناشی از سیل، طغیان آب، طوفان، زلزله، آتش سوزی و انفجار، خرابکاری، برخورد وسائط نقلیه زمینی، دریائی و هوائی، نشست، حرکت زمین و صاعقه را تحت پوشش قرار می دهد.

بیمه‌های اعتباری:

الف) بیمه‌های اعتبار داخلی:

 - بیمه بازپرداخت تسهیلات اعطایی بانک ها و مؤسسات مالی و اعتباری: بر اساس این طرح تسهیلات بانک ها و مطالبات شرکت هایی که کالا و محصولات خود را به صورت اقساطی به فروش می رسانند در برابر خطر عدم وصول مطالبات تحت پوشش بیمه ای قرار می گیرد. کلیه بانک ها و موسسات مالی و اعتباری و شرکت هایی که براساس قرارداد فروش تنظیمی، عملیات فروش های اعتباری انجام می دهند می توانند برای اطمینان از وصول مطالبات و تضمین سرمایه خود از این نوع پوشش بیمه ای استفاده نمایند.

- بیمه اعتبار فروش های اقساطی: در این حالت خسارات وارده به تولید کنندگان و یا شرکت های مجری طرح های فروش اقساطی تحت پوشش بیمه قرار می گیرد و عدم انجام تعهدات خریداران کالا در قالب بیمه نامه اعتباری گروهی بیمه می شود. بیمه فروش های غیر نقدی جهت شرکت های تولیدی و عمده فروشانی که بر مبنای شرایط اعتباری اقدام به فروش کالای خود می کنند صادر می گردد و قصور خریداران را در پرداخت بهای کالای فروخته شده تحت پوشش قرار می دهد.

ب) بیمه‌های اعتبار صادرات و سرمایه گذاری:

بیمه اعتبار صادرات کالا

- بیمه اعتبار صادرات کالا :این بیمه به منظور ایجاد آرامش خاطر در خصوص دریافت مطالبات صادرکنندگان کالا و خدمات از خریداران و کارفرمایان خارجی طراحی گردیده است و هدف آن تامین مطالبات صادرکنندگان از خریداران در نتیجه تحقق خطرات سیاسی و اقتصادی می باشد.

- نرخ حق بیمه پوشش های بیمه اعتبار صادرات کالا با توجه به میزان ریسک سیاسی و اقتصادی کشور خریدار و همچنین روش پرداخت مطالبات صادرکنندگان از سوی خریداران از 2/0 درصد تا 7 درصد متغیر بوده و پرداخت مطالبات از طریق سیستم بانکی در چهارچوب اعتبارات اسنادی (L/C)، پرداخت وصولی دیداری و مدت دار(D/Aو D/P)و اسناد در برابر پرداخت (CAD) قابل بیمه می باشد.

بیمه اعتبار خدمات فنی و مهندسی: در این نوع بیمه، هرگاه شرکت های مهندسی مشاور و پیمانکار در اثر وقوع خطرات اقتصادی و سیاسی در کشور خریدار نتوانند بهای خدمات را از کارفرمای خود وصول نمایند شرکت بیمه خسارت آنها را پرداخت می کند در این نوع پوشش بیمه ای بیمه گر متعهد است آن قسمت از خساراتی را که به علت عدم وصول مطالبات بیمه گذار از کارفرما متوجه وی شده است جبران نماید.

بیمه سرمایه گذاریدر این نوع بیمه، سرمایه گذاری مؤسسات و شرکت های ایرانی در خارج از کشور و یا سرمایه گذاری مؤسسات و شرکت های خارجی در ایران تحت پوشش بیمه ای قرار می گیرد و در صورتی که به علت تحقق خطرات سیاسی، انتقال اصل سرمایه و منافع آن ممنوع گردد، شرکت بیمه خسارت را براساس بیمه نامه پرداخت می نماید

بیمه اتکایی:

بیمه اتکایی اختیاری: این نوع بیمه اتکائى قدیمى‌ترین شکل قرارداد اتکائى است که هنوز در تمام رشته ها به‌ویژه درموارد زیر متداول است: هنگامی که ظرفیت قراردادهاى اتوماتیک تکمیل شده یا ریسک از قراردادهاى اتکائى اجبارى استثناء شده باشد. بیمه‌گر واگذارنده باید اطلاعات کافى از ریسک‌ پیشنهادى خود را به بیمه‌گر اتکائى ارائه کند تا وى با آگاهى کامل از کم و کیف ریسک در موقعیتى قرار گیرد که تصمیم خود دال بر قبولى یا رد پیشنهاد را هرچه سریع تر اعلام کند.

بیمه اتکائى اجباری (قراردادی): واگذارنده موظف مى‌شود که مبلغ ثابتى از بیمه اتکائى رشته هاى خاصى را به‌ بیمه‌گر اتکائى پیشنهاد کند و در مقابل بیمه گر اتکائى ناگزیر است که آن‌را بپذیرد. اگر رابطهٔ بیمه گر واگذارنده و بیمه گر اتکائى بر مبناء سرمایهٔ بیمه شده باشد، به آن ”قرارداد اتکائى نسبی“ مى‌گویند و اگر بر اساس خسارت استوار باشد به آن ”قرارداد اتکائى مازاد خسارت“ اطلاق مى‌شود. در قرارداد اتکائى اجبارى بیمه گر اتکائى ناگزیر است که هر آنچه را بیمه گر واگذارنده در چارچوب مفاد قرارداد پیشنهاد مى‌کند تا میزان تعیین‌شده بپذیرد. به‌عبارت دیگر، بیمه گر واگذارنده در عملیات صدور خود مختار است و مى‌تواند بیمه نامه را به انتخاب خود با نرخ دلخواه صادر کند و خسارت هاى مربوط را نیز بپردازد. بیمه گر اتکائى نمى‌تواند هیچ گونه دخالتى در عملیات صدور واگذارنده داشته باشد، مگر در موارد استثنائى از قبیل قصور و کلاهبردارى واگذارنده. قرارداد براى بیمه گر اتکائى این مزیت را دارد که حجم کار بیشترى را نصیب خود مى‌کند.

بیمه انرژی:

 پروژه های عمرانی و زیر بنائی در دست احداث جهت استخراج نفت و گاز و پالایش و پخش آن ها و نیز پتروشیمی و سایر کارخانجات جانبی که در رابطه با فرآیند استخراج نفت و گاز احداث می گردند، تحت عنوان انرژی بیمه می شوند. بیمه پروژه های انرژی بر اساس قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران باید در داخل کشور انجام گیرد ولی واگذاری به عنوان بیمه اتکائی مجاز می باشد.

بطلان عقد بیمه:

 همان گونه که پیشتر نیز آمد ماده 190 قانون مدنی شرایط اساسی صحت عقود را تعیین نموده است که فقدان یکى از شرایط اساسى مذکور در این قانون منجر به بطلان عقد بیمه خواهد شد.سایر مواردی که در قانون بیمه از موجبات بطلان عقد بیمه شناخته می شوند عبارتند از:

اظهارات کذب عمدى یا کتمان عمدى بیمه‌گذار:

به موجب مادهٔ ۱۲ قانون بیمه، هرگاه بیمه گذار عمداً از اظهار مطلبى خوددارى کند یا عمداً اظهارات کذب بنماید و مطالب اظهار نشده یا اظهارات کذب طورى باشد که موضوع خطر را تغییر دهد یا از اهمیت آن در نظر بیمه گر بکاهد، عقد بیمه باطل خواهد بود. لازم به ذکر است که سکوت یا اعلام خلاف واقع عمدی، صرف نظر از حادثه و وقوع ریسک ارزیابی می شود. در این حالت در صورتیکه اعلام خلاف واقع با سوء نیت همراه نبوده و ناشی از بی توجهی و غفلت بیمه گذار نباشد، تابع ماده 13 قانون بیمه بوده و منجر به بطلان عقد نمی گردد.

منع بیمه به بالاتر از قیمت واقعی مال:

مادهٔ ۱۱ قانون بیمه مقرر مى‌دارد: ”چنانچه بیمه‌گذار یا نمایندهٔ او با قصد تقلب، مالى را اضافه بر قیمت عادله در موقع عقد قرارداد بیمه داده باشد، عقد بیمه باطل است و حق بیمهٔ دریافتى قابل استرداد نیست“. اعلام قیمت بیش از قیمت واقعی برای مال موضوع بیمه از دیگر مواردی است که بر خلاف قواعد خاص بیمه های خسارت بوده و بر دارایی ذینفع بیمه خواهد افزود.

 

 

بیمه مضاعف

 مادهٔ ۸ قانون بیمه موید آن است که در صورتى‌که مالى بیمه شده باشد، در مدتى‌که بیمه باقى است نمى‌توان همان مال را به ‌نفع همان شخص و از همان خطر مجدداً بیمه نمود. برای تحقق این مورد لازم است که شرایطی چون وحدت زمانی، وحودت مال موضوع بیمه، وحدت ذینفع و وحدت خطر وجود داشته باشد.

بیمهٔ خطرى که قبل از عقد واقع شده است

 به موجب مادهٔ ۱۸ قانون بیمه هرگاه معلوم شود خطرى که براى آن بیمه به‌ عمل آمده قبل از عقد قرارداد واقع شده است قرارداد بیمه باطل و بى‌اثر خواهد بود و در این‌صورت اگر بیمه گر وجهى از بیمه گذار گرفته باشد عُشر از مبلغ مزبور را به‌عنوان مخارج کسر و بقیه را باید به بیمه گذار مسترد دارد.

بیمهٔ عمر یا حادثهٔ جسمانى بدون رضایت کتبى بیمه‌شده:

به موجب قسمت دوم مادهٔ ۲۳ قانون بیمه، بیمهٔ عمر یا بیمهٔ نقصان یا شکستن عضو شخص دیگرى درصورتى‌که آن شخص قبلاً رضایت خود را کتباً نداده باشد باطل است.

تسری بطلان یکی از موارد عقد به سایر موارد:

 ماده 34 قانون بیمه دلالت بر آن دارد که اگر در یک قرارداد بیمه موضوعات مختلفه بیمه شده باشد در صورت اثبات تقلب از طرف بیمه گذار نسبت به یکی از آن موضوعات بطلان نسبت به سایر موضوعات نیز سرایت کرده تمام قرارداد باطل خواهد بود.

حل و فصل اختلافات ناشی از بیمه نامه:

 هر گونه اختلاف بین بیمه گر و بیمه گذار، ترجیحاً در مرحله نخست از طریق توافق و سازش انجام می‌گیرد. اگر اختلاف و عدم توافق طرفین در شمول یا عدم شمول قرارداد یا میزان خسارت از طریق سازش امکان ‌پذیر نباشد موضوع به داوری ارجاع می‌گردد. شرایط داوری در شرایط بیمه نامه درج می‌شود و طرفین بر اساس آن به انتخاب داور و آئین حاکم بر داوری می پردازند. در صورتیکه توسل به داوری منجر به حل و فصل اختلافات نگردد، اقامه دعوا در دادگاه صالح و طی مراحل دادرسی ضروری است.

[ شنبه ۱۸ آبان ۱۳۸٧ ] [ ٤:٠٧ ‎ب.ظ ] [ رحیم کریمی ]
درباره وبلاگ

در باره مطالب وبلاگ : اکثر مقالات این وبلاگ از مطالب جمع آوری شده سایرسایتهای مرتبط جهت دسترسی آسان رشته های مدیریت می باشد و قبلاَ از نویسندگانی که مقالاتشان در این بلاگ قرار گرفته پوزش می طلبم و خواهشمندم در صورت امکان مشخصاتشان را جهت درج در ذیل مقاله خودشان برایم ارسال نمایند تواناییهای من: 1.مطالعات و بررسی بازار 2.محاسبه ‌وتدوین‌سیاست‌قیمت‌گذاری 3.برنامه ریزی فروش 4.تهیه بودجه عملیاتی 5.تهیه برنامه استراتژیک 6.طراحی سیستم اطلاعاتی 7.تهیهOPCپروسه‌تولیدوبالانس‌خط
امکانات وب
اخبار اقتصادي اخبار سياسي اخبار ورزشي





Powered by WebGozar






پرشین تحلیل